Edebiyat Sivrihisar Haberleri

Tarih Kokulu Sivrihisar

tarih kokulu sivrihisar - Tarih Kokulu Sivrihisar

Sivrihisar, tarih kokan sokakları, konakları ve doğal güzelliği ile çok şirin bir Anadolu ilçesidir. Tarih kokuludur Sivrihisar.

Geçmişten bugüne ulaşmış bir fısıltı gibi duran kasabaya tepeden baktığınızda; eski evleri ve ahşap konakları, bahçelerin, camilerin kucaklaştığını görürsünüz. Çarşının merkezindeki küçük insan kümesinin hareketini görmeseniz, Saat Kulesi’nin altında zamanın kımıldamadan durduğunu düşünürsünüz.

Şehirde yaşamak güzeldir, şehirli olmak da güzeldir. Şehirli olmanın ve şehirde yaşamanın insanda oluşturduğu sadelik ve arayış hissini yaşamak için bazen yolculuklar yapmak gerekir. Şehrin kalabalığından, gürültüsünden ve iş ortamının yoğun temposundan bilinmezlere hissedilen merak duygusu ile çıkılan yolculuklar ayrı bir heyecan taşır. Bu gezilerde adımlar umuda atıldıkça yol alır insan. Bir de yolun sonunda sizin hayalleriniz ile örtüşen mekânlar ve yerler olursa değmeyin keyfinize!

Ruhun kabına sığmadığı zamanlar vardır. Gönlün durulmadığı, azgın bir kısrak misali insan bedenini savurduğu anlar vardır. Aklın Afrika gibi sıcak, Antarktika gibi soğuk anlarını hissettiğin karmakarışık duyguların Everest Tepesine tırmandığı zamanlar vardır. Şehrin ışık kirliliğinden, gürültü desibelinden, insan kalabalığından kurtulmak ve özgürleşmek istediği zamanlar vardır.

Bazı şehirler vardır güzelliği ile bizleri büyüler, bazı şehirler de kültür ve medeniyetimizden izler taşıdığı için bizleri sıcacık kucaklar ve her daim ondan uzak olsak da gönlümüzde yer etmeye devam eder. Şehirleri gezip görmek, okumak ve incelemek keyif verir insana. Bir şehrin sokaklarını, meydanlarını, konaklarını ve tarihi yerlerini gezerken zamanı aşıp geçmişindeki yaşanmışlık gözlerinizin önüne geliyorsa o şehir size kendini yazdırır.

Tarih Kokan Sivrihisar

Sesini kaybeden, ruhunu kaybeden şehirler vardır günümüzde. Sivrihisar sesini ve ruhunu henüz kaybetmemiş bir Anadolu şehridir. Zamanın kokusu vardır Sivrihisar’da. Yunus Emre’yi dere kenarından odun toplayıp gelirken görebilir, Nasrettin Hocayı bütün nüktedanlığı ile halkın arasında gezerken bulabilirsiniz. İstanbul’un ilk Şehremini Kadısı Hızır Çelebiyi medrese bahçelerinde arkadaşları ile oyun oynarken temaşa edebilirsiniz. Gönül sultanı Aziz Mahmut Hüdai hazretlerini Ulu Cami’den çıkarken veya daracık ahşap evlerin olduğu sokaklarda kuytu bir gölgede dinlenirken bulabilirsiniz bu şehirde. Velhasıl zamanın bütün kokularını hissedebileceğiniz bir şehirdir Sivrihisar.

Şehirlerin Ruhu

Şehir demek, en temelde insan demektir. Bir şehrin kurucu figürü olarak başrol insana aittir. Bu aidiyet o kadar ileridir ki şehirle insan adeta bütünleşerek şehri bir insan hüviyetine sokar. Bu bakımdan şehir tıpkı bir insana benzer. Şehrin de insan gibi bir bedeni ve ruhu vardır. Şehri, şehir kılan şeyler sayılırken mimari yapılar, bölünmüş yollar, teknolojik imkanlar, sosyal faaliyet alanları, iş olanakları vs. bunlar şehrin en fazla bedeni olabilir.

Halbuki bir de şehirlerin ruhu vardır. Şehrin ruhu esas itibarıyla şehirdeki toplumun sahip olduğu inanç, ahlak, kültür, gelenek, görenek gibi toplumsal tezahürlerin bütünüyle oluşan genel çerçevedir. Dolayısıyla bu bütün olmadan şehir taşla, duvarla, yolla olsa olsa sadece ruhsuz bir ceset olabilir. Şehre ruh veren, şehri canlı kılan, şehrin bedenini ceset olmaktan kurtaran unsurların başında şüphesiz ahlak gelir.

İnsan Yüzlü Şehirler

Oleg Grabar’ın belirttiği gibi İslam şehirleri, insan yüzlü şehirlerdir. Orada Batı şehirlerindeki kurumsal ilişkilerin soğuk yüzüne rastlamazsınız. Bu yüzden de şehrin fiziki görünümü, kurum ve kuralların belirlediği doğrultuda, önceden belirlenmiş katı bir planlama yerine, insanın ihtiyaç ve inancının yumuşak bir yansıması şeklinde belirmiştir.

Latinlerin de dediği gibi, şehrin havası insanı özgür kılmalıdır. İşte İslam şehrinin insani yüzü, tam da bu özgürlük noktasında ortaya çıkmaktadır. İslam şehirleri kurumlardan çok insanı esas almış şehirlerdir. Çağımızın ünlü mimarlarından F. Lloyd Wright’ın deyişiyle “organik” veya “yaşayan” şehirlerdir İslam şehirleri. Bir başka deyişle, insan yüzlü şehirler…

Tarihi Bir Şehir Sivrihisar

Sivrihisar’ı gidip görmeden önce tipik bir Osmanlı kasabası veya şehri ile karşılaşacağımı düşünüyordum. Fakat Sivrihisar Osmanlı şehrinden öte bir Selçuklu şehri olarak karşıma çıktı. Bendeki şehir çağrışımımda, medeniyet algımda Selçuklu ağır bastı Sivrihisar’da. Mustafa Tatçı, Yunus Emre için, “Türkçe’nin mana alemine açılan bir kapısı ve tercümanlığını yapan bir Cibril’i olmuştur. Yunus Emre, Türkçeyi vahiy dili haline getiren ariftir” der. Sivrihisar, erdemli şehircilik anlayışımızın temellerinin atıldığı, fidelerinin dikildiği bir yerdir.

Erdemli bir şehir örneği olan Sivrihisar’a geldiğinizde sizi, Sivrihisar Kalesi, Alemşah Kümbeti, Kurşunlu Camii (Camii Beyda), Balaban Camii, Yenice Mahalle Camii, Aziz Mahmut Hüdai Camii, Bayram Musalla, Elmalı Camii (Hacı Eskici), Saat Kulesi, Surp Yerorrtutyun Ermeni Kilisesi, Gavur Hamamı, Şeydi Mahmud Zaviyesi, Şamdanlar Evi, Babacılar Evi, Kaymazlar Evi, Yazıcıoğlu Konağı, Boyacılar Evi, Ancılar Evi ve Zaimağa Konağı karşılayacaktır. Sivrihisar’a sadece ve sadece Zaimağa Konağını görmek için bile gidilir.

***

FOTO: KORAY FAYDACI
YAZI: ŞEHİR KOKUSU – MEHMET MAZAK

Eskişehir Sivrihisar Haberleri

Add Comment

Click here to post a comment

dizi
logo
sivrihisar sehrengizi 1 - Tarih Kokulu Sivrihisar